باش بەت قىلىڭ بەت ساقلاڭ تەھرىر خەت ساندۇقى ئالاقىلىشىڭ
قازاقىستان جۇمھۇرىيىتى
2010.12.16 08:55     مەنبە: خەلق تورى
{ خەت چوڭ-كىچىكلىكى كىچىك ئوتتۇرا چوڭ} پرىنتېرلاش  
      

  تەبىئىي جۇغراپىيىلىك شارائىتى: يەر كۆلىمى 2 مىليون 724 مىڭ 900 كۋادرات كىلومېتىر. ئاسىيا قىتئەسىنىڭ ئوتتۇرا قىسمىغا جايلاشقان بولۇپ، ئوتتۇرا ئاسىيادىكى يەر مەيدانى ئەڭ كەڭ دۆلەتلەرنىڭ بىرى. شىمالدا رۇسىيە، جەنۇبتا ئۆزبېكىستان، تۈركمەنىستان، قىرغىزىستانلار بىلەن چېگرىلىنىدۇ. غەربىدە كاسپىي دېڭىزى بار، شەرقتە جۇڭگو بىلەن چېگرىلىنىدۇ، «ھازىرقى زاماندىكى يىپەك يولى» دەپ ئاتالغان «ياۋرو-ئاسىيا چوڭ قۇرۇقلۇق كۆۋرۈكى» قازاقىستاننىڭ پۈتۈن چېگراسىنى كېسىپ ئۆتىدۇ. قازاقىستان زېمىنىنىڭ كۆپ قىسمى تۈزلەڭلىك ۋە پەس يەرلەر بولۇپ، غەربىدىكى ئەڭ پەس جاي دېڭىز يۈزىدىن 132 مېتىر تۆۋەن؛ شەرقى ۋە شەرقىي جەنۇب قىسمىدا ئالتاي تېغى ۋە تەڭرىتاغ بار؛ تۈزلەڭلىكلەر ئاساسلىقى غەرب، شىمال ۋە غەربىي جەنۇب قىسمىغا جايلاشقان؛ ئوتتۇرا قىسمى قازاق ئېدىرلىقلىرى. چۆللۈك ۋە يېرىم چۆللۈك قازاقىستان ئومۇمىي يەر كۆلىمىنىڭ %60ىنى ئىگىلەيدۇ. ھاۋا كىلىماتى ئېغىر قۇرغاق قۇرۇقلۇق ئىقلىمىغا تەۋە بولۇپ، ياز پەسلى تومۇز ئىسسىق ھەم قۇرغاق بولىدۇ، قىش پەسلىدە قەھرىتان سوغۇق بولىدۇ ۋە قار ئاز ياغىدۇ. 1-ئايدىكى ئوتتۇرىچە تېمپېراتۇرا ℃19- دىن ℃4- قىچە، 7-ئايدىكى ئوتتۇرىچە تېمپېراتۇرىسى ℃19تىن ℃26قىچە بولىدۇ. مۇتلەق ئەڭ يۇقىرى ۋە ئەڭ تۆۋەن تېمپېراتۇرا ئايرىم ئايرىم ھالدا ℃45 ۋە ℃45-، قۇملۇقتىكى ئەڭ يۇقىرى تېمپېراتۇرا ℃70قا يىتىدۇ. يىللىق ھۆل يىغىن مىقدارى چۆللۈك رايونلىرىدا 100 مىللىمېتىرغا يەتمەيدۇ، شىمالىي قىسمىدا 300 مىللىمېتىردىن 400 مىللىمېتىرغىچە؛ تاغلىق رايونلاردا 1000 2000 مىللىمېتىر بولىدۇ.

  قىسقىچە تارىخى: قازاقىستان ئۇزاق تارىخقا ئىگە دۆلەت بولۇپ، مىلادى 6-ئەسىردىن 8-ئەسىرگىچە تۈرك خانلىقى قۇرۇلغان، 15-ئەسىرنىڭ ئاخىرلىرىدا قازاق خانلىقى قۇرۇلغان، 16-ئەسىرنىڭ باشلىرىدا قازاق قەبىلە مىللىتى ئاساسىي جەھەتتىن شەكىللىنىپ بولغان. 19-ئەسىرنىڭ ئوتتۇرا مەزگىللىرىدىن كېيىن، قازاقىستان رۇسىيەنىڭ ھۆكۈمرانلىقىغا ئۆتكەن. 1917-يىلى 11-ئايدا قازاقىستاندا سوۋېت ھاكىمىيىتى قۇرۇلغان، 1936-يىلى 12-ئايدا قازاق سوۋېت سوتسىيالىستىك جۇمھۇرىيىتى قۇرۇلغان ھەم سوۋېت ئىتتىپاقىغا قوشۇلغان. 1991-يىلى 10-دېكابىر دۆلەت نامى قازاقىستان خەلق جۇمھۇرىيىتى دەپ ئۆزگەرتىلىپ، 16-دېكابىر رەسمىي ھالدا مۇستەقىللىق جاكارلىغان، 21 –دېكابىر مۇستەقىل دۆلەتلەر بىرلەشمىسىگە ئەزا بولغان.


1】  【2】 

مەسئۇل مۇھەررىر : ھەبىبە
خەۋەرلەر
كۆپ ۋاستىلىك پروگراممىلار
مىللەت ۋە مەدەنىيەت

نەشىر ھوقۇقى خەلق تورىغا مەنسۇپ
Copyright © 1997-2009 by www.people.com.cn. all rights reserved