باش بەت قىلىڭ بەت ساقلاڭ ئالاقىلىشىڭ بىز
خەلق تورى>>مەخسۇس سەھىپە>>شى جىنپىڭ 20 دۆلەت گوروھى باشلىقلىرى يىغىنىغا قاتناشتى

ئاۋسترالىيەنىڭ قىسقىچە ئەھۋالى

2014.11.15 10:34   مەنبە: خەلق تورى

ئاۋسترالىيەنىڭ قىسقىچە ئەھۋالى

  ئاۋسترالىيە دېگەن سۆز «جەنۇبتىكى چوڭ قۇرۇقلۇق» دېگەن مەنىنى بىلدۈرىدۇ، ياۋروپالىقلار 17-ئەسىرنىڭ دەسلەپكى مەزگىللىرىدە بۇ چوڭ قۇرۇقلۇقنى بايقىغاندا، بۇ قۇرۇقلۇقنى جەنۇبىي قۇتۇپقا بىۋاسىتە تۇتىشىدۇ، دەپ خاتا چۈشىنىپ قالغان ھەم بۇ قۇرۇقلۇققا «ئاۋسترالىيە» دەپ ئىسىم قويغان، ئاۋسترالىيە دېگەن بۇ ئىسىم لاتىنچە terraaustralis (جەنۇبىي زېمىن) دېگەن سۆزدىن ئۆزگەرگەن.

  دۆلەت بايرىمى: 26-يانۋار (1788-يىلى)

  دۆلەت گۈلى: سېرىق گۈللۈك ئاكاتسىيە

  دۆلەتنىڭ ئاساسلىق سىياسىتى: ۋالىي كۇنتىن برايس (Quentin Bryce)، 2008-يىلى 4-ئايدا ئاۋسترالىيەنىڭ ۋالىيلىقىغا تەيىنلەنگەن، ۋەزىپە ئۆتەش مۇددىتى بەش يىل، زۇڭلى جۇلىيا گىللارد، 2010-يىلى 9-ئايدا قەسەم بېرىپ ۋەزىپىگە ئولتۇرغان.

  جۇغراپىيەلىك مۇھىتى: جەنۇبىي تىنچ ئوكيان بىلەن ھىندى ئوكياننىڭ ئوتتۇرىسىغا جايلاشقان بولۇپ، ئاۋسترالىيە چوڭ قۇرۇقلۇقى ۋە تاسمانىيە ئارىلى قاتارلىق ئاراللاردىن تەشكىللەنگەن. شەرقتە تىنچ ئوكيان مارجان دېڭىزى ۋە تاسمانىيە دېڭىزىغا تۇتىشىدۇ، غەربى، شىمالى، جەنۇبىدا تىنچ ئوكيان ۋە ئۇنىڭ چېتىدىكى دېڭىزلار بار، دېڭىز قىرغىقىنىڭ ئۇزۇنلۇقى 36 مىڭ 700 كىلومېتىر. يەر كۆلىمى 7 مىليون 692 مىڭ كۋادرات كىلومېتىر بولۇپ، ئوكيانىيەنىڭ مۇتلەق كۆپ قىسىمىنى ئىگىلەيدۇ، تۆت ئەتراپىنى سۇ قورشاپ تۇرىدۇ. قۇملۇق ۋە يېرىم قۇملۇق پۈتۈن مەملىكەت ئومۇمىي يەر كۆلىمىنىڭ %35ىنى ئىگىلەيدۇ. پۈتۈن مەملىكەت شەرقىي قىسمىدىكى تاغلىق، ئوتتۇرا قىسىمدىكى تۈزلەڭلىك ۋە غەربىي قىسىمدىكى ئېگىزلىكتىن ئىبارەت ئۈچ رايونغا بۆلۈنىدۇ. مەملىكەت بويىچە ئەڭ ئېگىز چوققا كوسىيۇسكو چوققىسى بولۇپ، دېڭىز يۈزىدىن ئېگىزلىكى 2230 مېتىر، ئەڭ ئۇزۇن دەريا موربىن دەرياسى بولۇپ، 3490 چاقىرىم كېلىدۇ. ئوتتۇرا قىسمىدىكى ئېرل كۆلى ئاۋسترالىيەنىڭ ئەڭ تۆۋەن نۇقتىسى بولۇپ، كۆل يۈزى دېڭىز يۈزىدىن 12 مېتىر تۆۋەن. شەرقىي قىسمىدىكى دېڭىز بويى رايونىدا دۇنيا بويىچە ئەڭ چوڭ مارجان خادا تېشى ــ چوڭ توسما خادا تېشى بار. شىمالىي قىسمى تروپىك بەلباغقا، كۆپ قىسىم جايى مۆتىدىل بەلباغقا تەۋە. يىللىق ئوتتۇرىچە ھاۋا تېمپېراتۇرىسى شىمالىي قىسمىنىڭ 27 سېلسىيە گىرادۇس، جەنۇبىي قىسمىنىڭ 14 سېلسىيە گىرادۇس كېلىدۇ، ئىچكى قۇرۇقلۇق رايونلىرى قۇرغاق، يامغۇر ئاز، يىللىق ھۆل ـ يېغىن مىقدارى 200 مىللىلىتىرغا يەتمەيدۇ، شەرقىي قىسىم تاغلىق رايونلىرىدىكى ھۆل ـ يېغىن مىقدارى 500 ـ1200 مىللىلىتىرغا يېتىدۇ.

  

مەسئۇل مۇھەررىر : ئالىم راخمان

 سۈرەتلەر

  •  ئاڭلىغانمۇسىز

    •  تەۋسىيە

      ·تارىم ۋادىسىدىكى ئىلىم-مەرىپەت بۆشۈكى ئاقسۇ ۋىلايەتلىك 1-ئوتتۇرا مەكتەپ  قۇرۇلغانلىقىنىڭ 70يىللىقى …
      ·مائارىپ مىنىستىرلىقى «211 قۇرۇلۇشى» ۋە «985 قۇرۇلۇشى»نى  بىكار قىلىش ئەھۋالى مەۋجۇت ئەمەس دېدى
      ·بېيجىڭ شەھىرى ئوتتۇرا-باشلانغۇچ مەكتەپ ئوقۇتۇشىنى  ياخشىلاش پىكىرىنى ئوتتۇرىغا قويدى
      ·ئارىدىن 25 يىل ئۆتكەندە بېيجىڭ پىداگوگىكا ئۇنىۋېرسىتېتى يېزىقچىلىق ئاسپرانتى قۇبۇل قىلدى
      ·جۇڭگو-تاجىكىستان دۆلەت ھالقىغان زەھەر ئەتكەسچىلىرىگە بىرلىشىپ زەربە بېرىش ھەرىكىتىنى قانات يايدۇردى…
      ·شىنجاڭدا 45 مىڭ 251 ئوقۇغۇچى مەملىكەتلىك چوڭلار مائارىپى ئىمتىھانىغا قاتنىشىدۇ
      ·جۇڭگو پەنلەر ئاكادېمىيەسى: ئومۇميۈزلۈك ئىسلاھ قىلىشتا نېمە ئىسلاھ قىلىنىدۇ؟  
      ·مائارىپ مىنىستىرلىقى: ئالىي مەكتەپ ئوقۇتقۇچىلىرىنىڭ يەتتە خىل قىلمىشى چەكلىنىدۇ
      ·مائارىپ مىنستىرلىقى ئوقۇتقۇچىلار ئەخلاقى توغرىسىدا «قىزىل يەتتە بەلگىلىمە»نى چىقاردى
      ·ئاستانا مۆرىسىدىكى گۈزەل رومال ـــ ئېسىل دەرياسى(1)